Archiwa tagu: Majdan

Cyborgi

Za kilka dni na ekrany ukraińskich kin wejdzie film „Cyborgi” – opowiadający o obrońcach donieckiego lotniska. Obraz z kategorii określanej u nas mianem „ku pokrzepieniu serc”. Bo choć cyborgi – jak nazwali ukraińskich żołnierzy sami Rosjanie – ostatecznie musiały poddać aeroport, wcześniej dały atakującym solidnie w kość. Na niesionej pomajdanowym wzmożeniem Ukrainie stając się symbolem niezłomności w walce o nowe, lepsze państwo. „Gloria victis” – jak to zwykło się kwitować po tej stronie Bugu, z nieodłącznym, często naiwnym przekonaniem, że „ta ofiara nie pójdzie na marne”.

Czy film wykrzesze z Ukraińców – zmęczonych wojną, w coraz większym stopniu przekonanych, że znów zostali oszukani przez polityczno-biznesowe elity („sprzedali nas w podkawiornych negocjacjach”) – choćby cień dawnego entuzjazmu? Szczerze wątpię – minęły bowiem już czasy, w których kinowi bohaterowie mieli realny wpływ na postawy widzów.

Mimo to film już teraz jest ostro hejtowany przez (pro)rosyjskich internautów. To akurat oczywiste, choć niektóre zarzuty tak po ludzku rozumiem. Byłem w Doniecku klika tygodniu po upadku lotniska – dla ludzi z tamtej strony, cywilów zamieszkałych w osiedlach w sąsiedztwie aeroportu, klęska cyborgów była wydarzeniem pozytywnym. Strefa walk przesunęła się na zachód, niosąc Doniecczanom ulgę.

Tej perspektywy zapewne zabraknie w „Cyborgach” (znam tylko zwiastuny, obejrzałem też kilka materiałów z planu). Jednak choćby z uwagi na realizacyjną sprawność i rozmach, warto, by film trafił również do rozpowszechniania w Polsce. Dawno nie widziałem tak dobrze sfilmowanej batalistyki.

Ale czy trafi?

No właśnie. Dokładnie 26 lat temu Polska, jako pierwszy kraj na świecie, uznała niepodległość Ukrainy. Później przez lata budowaliśmy dobre, sąsiedzkie relacje. Gdy na wschodzie wybuchła wojna, nasze sympatie w miażdżącej większości skierowane były na Ukraińców. A potem wszystko zaczęło się zmieniać, ostatnio wchodząc nawet w fazę konfliktu o wymiarze politycznym, międzypaństwowym. To raczej nie jest dobra atmosfera dla ukraińskiej kinematografii w Polsce. Wnet pojawiłby się zarzut „promocji neobanderyzmu”.

Byłby niemądry, ale wprost wynikający z przekonań wielu Polaków. Warto prześledzić dynamikę zmiany, jaka w tym obszarze dokonała się pośród mieszkańców naszego kraju – to rzecz na odrębny wpis. W tym dość wskazać, że największym beneficjentem polsko-ukraińskiej niezgody jest Rosja. Wychodzi więc na to, że Ukraina przegrała nie tylko w Donbasie, przegrała też nad Wisłą. Smutna konstatacja zważywszy na fakt, jak bardzo się wzajemnie potrzebujemy. My i Ukraińcy.

—–

Nz. Ukraiński BWP (BMP) na pozycjach w miejscowości Piski, która w czasie walk o lotnisko była zapleczem dla obrońców. Wiosna 2015/fot. Marcin Ogdowski

Rocznica

Trzy lata temu na Ukrainie zaczęło się zabijanie. Ówczesna władza postanowiła przy użyciu broni palnej rozprawić się z protestującymi na Majdanie. Padli pierwsi zabici.

Z czasem konflikt przeniósł się na wschód Ukrainy, z zamieszek przekształcając się w krwawą wojnę domową, inspirowaną przez rosyjskiego sąsiada.

Jakkolwiek mocno „wyhamowała”, ta wojna wciąż trwa. Wciąż giną na niej ludzie.

Przyglądam się jej od początku. Najpierw za pośrednictwem mediów i relacji moich kolegów po fachu. Mieliśmy w redakcji człowieka, który specjalizował się w postradzieckim wschodzie, nie był to więc „mój” temat. A i czas był taki, że musiałem odpocząć po Afganistanie, który naprawdę dał mi w kość. Jednak od początku 2015 roku Ukraina stała się i moim osobistym doświadczeniem. Chyba ważniejszym niż Afganistan, choć nie czas i miejsce, by o tym pisać.

Chcę bowiem zwrócić uwagę na co innego.

To zdjęcie zrobiłem latem 2015 roku, w zrujnowanym domu na linii frontu pod Mariupolem. Nie wiem, kto splądrował domostwo, ale nie zostało w nim nic cennego w materialnym tego słowa znaczeniu. Za to wszędzie walały się osobiste rzeczy właścicieli – ciuchy, zabawki i fotografie.

Popołudnie było spokojne – walki rozgorzały dopiero wieczorem. Zebrałem więc zdjęcia z podłogi i zacząłem je oglądać. Nie było na nich nic szczególnego – ot, zwyczajne życie nieco lepiej sytuowanych Ukraińców.

Nie znam losów kobiety z fotografii, nie mam pojęcia czy przeżyła wojenną zawieruchę. Ale patrząc na jej uśmiechniętą buzię, poczułem ściskający gardło żal. To było zdjęcie ze „starych, dobrych czasów”, sprzed dramatu, po którym nic już nie może być takie samo.

Daleki jestem od skrajnie złowróżebnych scenariuszy, tyczących się nas, Polaków. Jednak od wielu miesięcy patrzę w przyszłość z niepokojem, widząc w niej zagrożenie. Nie dla pozycji „lemingów”, „gorszego sortu”, „bydła oderwanego od koryta”, lecz dla wszystkich. I nie tylko w materialnym wymiarze. Dawno nie byliśmy tak podzieleni, a w geopolitycznym układzie sił tak osamotnieni. Świat zaś dawno nie był tak nieobliczalny.

Mówiąc wprost, boję się trochę, że za jakiś czas, ktoś, na gruzach mojego domu, będzie oglądał moje zdjęcia ze „starych, dobrych czasów”. Nie mogąc w żaden sposób ustalić, gdzie podziałem się ja i moi bliscy.

Takie myśli łażą mi po głowie w rocznicę ukraińskiego Majdanu.

Dość

Na kijowskim Majdanie nie ma śladów po wydarzeniach sprzed ponad dwóch lat. Jest czysto, schludnie, na wschodni sposób szykownie. Gdy byłem tu rok temu, wokół stojącej w centrum placu kolumny rozstawiono zdjęcia z Donbasu, dokumentujące wojenny wysiłek ukraińskiego państwa. Obok zaś założono punkt werbunkowy do gwardii narodowej.

Dziś nie ma już nawet tego.

W sobotni wieczór na Chreszczatyku – głównej alei miasta – weekendowy gwar. Ulicę zamknięto, stawiając na obu jej końcach nowoczesne samochody nowopowołanej policji. Co kawałek – wymijając tłum eleganckich kijowian – natykam się na jakąś kapelę, przygrywającą spacerującym.

Julek, dziennikarz z Polski, pracujący w jednej z ukraińskich stacji telewizyjnych opowiada, że wojenne newsy nie cieszą się już zainteresowaniem. Że ich emisja oznacza spadek oglądalności.

Modny klub „Porter” pęka w szwach. Na scenie zespół z ciemnoskórą frontmenką, grający klasyki amerykańskiego bluesa, choć z ostrym, rockowym pazurem

– „Hit the road Jack” – wokalistka zaczyna kolejną piosenkę, znaną z genialnego wykonania Raya Charlesa.

– No more!, no more!, no more! – śpiewają razem z nią klubowicze, a na mini-parkiecie pojawia się kilkanaście par. Młodzi podskakują w tańcu, rozradowani, uśmiechnięci, trochę pijani.

„No more” brzmi mi w uszach jeszcze długo potem, gdy wracam do mieszkania z widokiem na tonący w iluminacji Majdan.

„No more”.

Tak, Kijów ma już dość wojny. Kijów chce się bawić. Żyć.