Wrzucam zamieszczone na Facebooku wpisy dotyczące krakowskiego zamachu. Ad acta i dla zachowania ciągłości narracji.
Sobota popołudniu
Tragedia na krakowskim rynku sama w sobie jest przerażająca. Ale straszne jest również to, że niektórzy już wydali wyroki w tej sprawie i okopali się na swoich politycznych barykadach.
Kreml zaciera ręce, widząc, jak łatwo dajemy się napuszczać na siebie nawzajem. W chwili takiej próby sianie chaosu, spekulacje i szukanie politycznego paliwa to nic innego jak zdrada interesu narodowego. Zamknijmy usta domysłom, dajmy pracować służbom i okażmy szacunek ofiarom. Nie bądźmy pożytecznymi idiotami obcej agentury.
Wśród rannych jest policjant, który obezwładnił zamachowca. Choć postrzelony, doprowadził sprawę do końca, co można zobaczyć na filmie nagranym przez świadka. „Liczy się tylko odwaga”, tak skomentował postawę funkcjonariusza mój dobry kolega. Cytuję, bo sam nie znajduję lepszych słów.
Jeśli o czymś należy dziś mówić, jeśli o czymś nie wolno dziś milczeć, to właśnie o tej odwadze..
Sobota wieczorem
Zdarzało mi się oglądać ukraiński front z odległości kilkunastu kilometrów. Nocą. W czasach artyleryjskich nawał. Wyglądało to jak połączenie fajerwerków z burzą. Wojna widziana z takiej perspektywy jest zjawiskowa, na swój sposób piękna. Ciało reaguje na nią podnieceniem; poczucie grozy owszem, czasem wyłazi na wierzch, ale do pokonania ma grubą warstwę fascynacji.
Im bliżej, tym więcej fizycznie odczuwalnych doznań – „jeżdżenia” w jelitach, ścisku w gardle, czasem pulsującego bólu w skroniach wywołanego napięciem mięśni szyi. Człowiek zaczyna wtedy inaczej oddychać, serce przyśpiesza, zmysły się wyostrzają. Wciąż jest ten „wajbik”, ale zaczyna toczyć walkę ze strachem, którego lodowatą obecność czuć po linii krzyża. „Dasz radę!” mierzy się z drugim wewnętrznym głosem, który mówi ci „spierdalaj!”.
„No ale jak!?”, kontrolę przejmuje super ego. „Nie możesz!” Powinność, koledzy, wstyd – we łbie mieszkają się różne motywacje.
A potem, gdy jesteś już w epicentrum, tracisz poczucie czasu. Działasz niczym maszyna, obsesyjnie skupiając się na czynnościach, które pozwalają ci przeżyć. Świadomość – obecna w przebłyskach – na zmianę dręczy cię myślą „po chuj ja tu jestem!?”, i pragnieniem, by nastał już koniec. I drugim – by nie bolało, jeśli zabraknie ci szczęścia. Niekiedy jesteś już tak zmęczony, tak przebodźcowany, że nie chcesz już niczego poza końcem bez bólu.
Ale WIESZ co może się wydarzyć. Wybuch czy strzał nie jest dla ciebie zaskoczeniem. Możesz go przyjąć w niezgodzie lub całkowitej obojętności – niemniej bez zaskoczenia.
A gdy nie jesteś na wojnie, a w środku miasta, w turystycznej atrakcji, w kraju nieogarniętym przemocą. Wyluzowany, może nawet szczęśliwy, taki z motylami w brzuchu – i nagle wyrasta przed tobą gość z bronią. Mierzy, strzela – i rani lub zabija.
O ile to, co wyżej, pisałem z własnego doświadczenia, o tyle ostatnią sytuację mogę sobie co najwyżej wyobrazić. I gdy próbuję, chce mi się płakać. Bo to bardzo przygnębiające, że można kogoś tak potwornie zaskoczyć. W ułamku sekudy, bez ostrzeżenia, bez powodu, odebrać mu życie. Nie potrafię się z tym pogodzić…
I jeszcze ten krakowski rynek. Oswoiłem się ze śmiercią, ale ona zawsze była daleko – gdzieś w Iraku, Afganistanie czy w Ukrainie. A dziś stoi za progiem domu, podkopując jego egzystencjalne fundamenty. Ehh…
Niedziela
Sobotni atak na Rynku Głównym w Krakowie niemal natychmiast stał się pretekstem do działań dezinformacyjnych. Szczególnie wyraźnie widać to w przekazie Telewizji Republika. Choć brak jakichkolwiek przesłanek wskazujących na bezpośrednią koordynację przekazu stacji z ośrodkami na Kremlu, główne wątki pojawiające się na jej antenie w niepokojący sposób rezonują z celami rosyjskiej wojny informacyjnej.
W relacjach na żywo oraz w komentarzach publicystów TV Republika szybko pojawiła się teza o całkowitej bezradności służb. Prezes stacji Tomasz Sakiewicz twierdził na antenie, że na krakowskim Rynku „nie ma ani jednego policjanta”, ponieważ wszystkie siły rzekomo przerzucono do Warszawy. Przekaz ten stał w jawnej sprzeczności z faktami – to właśnie policjanci pełniący służbę w centrum miasta podjęli natychmiastową interwencję, w trakcie której dwóch funkcjonariuszy zostało rannych podczas obezwładniania napastnika.
Idźmy dalej. Zaproszeni do studia goście sugerowali, że strzelanina może być „obliczona na wywołanie zamieszania politycznego” w kontekście zaostrzającego się sporu o Trybunał Konstytucyjny. W przestrzeni medialnej związanej ze stacją zaczęły krążyć teorie, jakoby rząd zamierzał wykorzystać dramatyczne wydarzenia jako pretekst do wprowadzenia stanu wyjątkowego, ograniczenia swobód obywatelskich, a w konsekwencji – zablokowania nadchodzącego Marszu Niepodległości.
Jednocześnie, zanim służby oficjalnie potwierdziły tożsamość 24-letniego sprawcy, obywatela Polski Michała O., na antenie podsycano spekulacje o udziale obcokrajowców. W kolejnych godzinach ostrze krytyki skierowano natomiast w stronę szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego, oskarżając go o manipulację po jego wypowiedzi na temat skrajnie prawicowych fascynacji zatrzymanego.
Eksperci zajmujący się bezpieczeństwem informacyjnym od lat zwracają uwagę, że współczesna rosyjska dezinformacja rzadko opiera się na tworzeniu od zera całkowicie fikcyjnych historii. Znacznie skuteczniejszą metodą Kremla jest wykorzystywanie realnych kryzysów i podsycanie już istniejących w danym społeczeństwie podziałów. Z tej perspektywy narracja prezentowana przez TV Republika wykazuje wyraźną zbieżność z interesami rosyjskiej propagandy w trzech kluczowych obszarach.
Po pierwsze, uderza w zaufanie obywateli do własnego państwa. Budowanie obrazu chaosu, paraliżu służb i rzekomego braku policji na ulicach bezpośrednio służy wywoływaniu paniki oraz poczucia, że polskie instytucje nie są w stanie zagwarantować podstawowego bezpieczeństwa.
Po drugie, wpisuje się w rosyjską opowieść o głębokim kryzysie ustrojowym w Polsce. Rosyjskie media państwowe jeszcze przed sobotnim atakiem przedstawiały konflikt wokół Trybunału Konstytucyjnego jako „próbę zamachu stanu” i dowód na postępujący rozkład państwa. Łączenie krwawej strzelaniny z rzekomymi planami wprowadzenia stanu wyjątkowego jedynie wzmacnia ten przekaz.
Po trzecie wreszcie, natychmiastowe przekierowanie debaty z działań ratunkowych na wzajemne oskarżenia polityczne maksymalizuje polaryzację społeczną – a skłócone wewnętrznie państwo jest z punktu widzenia Moskwy znacznie słabszym ogniwem w regionie.
Paradoksalnie, same rosyjskie media w pierwszych godzinach po ataku w Krakowie zachowywały dużą powściągliwość, ograniczając się głównie do krótkich depesz na temat rannej obywatelki rosji. Nie musiały jednak tworzyć własnych teorii spiskowych – najgroźniejsze z punktu widzenia spójności państwa narracje wygenerowała bowiem sama polska infosfera…